เพื่อแผ่นดินเกิด
- Details
- Written by Super User
- Category: เพื่อแผ่นดินเกิด
- Published: 24 August 2025
- Hits: 109
ปลุกพลังวิถีถิ่นใต้ สู่สุขภาวะแห่งอนาคต
SouthernThaiWayForFutureWellBeing
(20250819_1 เพื่อแผ่นดินเกิด)
ในการเปิดงานปีนี้ในวาระครบ ๒๐ ปีที่ขับเคลื่อนกันมา
จัดงานมาแล้ว ๑๔ ครั้ง
โดยผมนั้นขอตามมาเรียนรู้ว่าเป็นอย่างไรไปถึงไหนแล้ว
ในฐานะคนหนึ่งที่ร่วมขบคิดขับเคลื่อนครั้งแรกเมื่อปี ๒๕๔๙ โน้น กับ Pairot Singbun
พอดี Maitree Jongkraijug นำเสนอไว้ดีมาก
ก็เลยขอลอกเล่าถึงความเป็นมาตามนี้
เนื่องจากยาวมาก ก็เลยมีปรับบ้างให้อ่านง่ายขึ้นตามนี้นะครับ
#งานสร้างสุขภาคใต้ ครั้งที่ 14 ประจำปี 2568
“20 ปี ปลุกพลังวิถีถิ่นใต้ สู่สุขภาวะแห่งอนาคต”
โดย นายไมตรี จงไกรจักร์
ผู้จัดการมูลนิธิชุมชนไท
วันอังคารที่ 19 สิงหาคม 2568 เวลา 09.30 – 09.40 น.
#งานสร้างสุขภาคใต้ คือ พื้นที่กลางที่สร้างให้เกิดกระบวนการเชื่อมร้อยเครือข่าย สานพลัง ในการผลักดัน และขับเคลื่อนกระบวนการนโยบายสาธารณะ ให้เกิดความมั่นคง 4 ประเด็น คือ #ความมั่นคงทางอาหาร #ความมั่นคงทางสุขภาพ #ความมั่นคงทางมนุษย์ และ #ความมั่นคงทางทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยมีเป้าหมายเพื่อบรรลุให้เกิดภาคใต้แห่งความสุข การจัดงานในช่วงแรกใช้ชื่อว่า เวทีโชว์ แชร์ เชื่อม เป็นงานที่ภาคีเครือข่ายที่ทำงานสร้างเสริมสุขภาพและภาคประชาสังคมได้มีโอกาสนำผลงานมานำเสนอแลกเปลี่ยนเกิดเป็นเครือข่ายร่วมสานพลังขับเคลื่อนความร่วมมือไปด้วยกัน และได้ขยับสู่ #กระบวนการสมัชชาสุขภาพ ได้นำเครื่องมือกระบวนการนโยบายสาธารณะแบบมีส่วนร่วมเข้ามาใช้ในการทำงานสร้างสุขภาคใต้ จนเกิด #ชุดความรู้ #พื้นที่ต้นแบบ ในการทำงาน และ #ยกระดับเป็นข้อเสนอเชิงนโยบายของภาคใต้
งานสร้างสุขภาคใต้ได้จัดมาแล้ว 13 ครั้ง มีหน่วยงานเจ้าภาพหลักที่สำคัญ 2 องค์กร คือ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) และสำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.) และยังมีหน่วยงานร่วมจัดคือ สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) กระทรวงสาธารณสุข สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (พอช.) และภาคีเครือข่ายสร้างเสริมสุขภาพภาคใต้ โดยมี #สถาบันนโยบายสาธารณะมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ เป็นหน่วยงานประสานการจัดงานสร้างสุขภาคใต้ โดยใช้กลไกที่มีในพื้นที่ร่วมสานพลังและขับเคลื่อนประเด็นระดับพื้นที่ไปจนถึงการขับเคลื่อนประเด็นระดับเขตภาคใต้
สรุปผลการขับเคลื่อน ดังนี้
#ช่วงที่_1 งานสร้างสุขภาคใต้ ครั้งที่ 1 – 3 ช่วง พ.ศ.2549 – 2551 ใช้ชื่อเวที โชว์ แชร์ เชื่อม เป็น #เวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างเครือข่ายเพื่อการสานพลังการทำงานร่วมกัน ให้เครือข่ายภาคประชาสังคมและเครือข่ายชุมชนทั้งเชิงประเด็นและเชิงพื้นที่ มีการเคลื่อนไหวเพื่อการสร้างสุขของคนใต้ เชื่อมประสานขบวนการทางสังคมที่ทำมาก่อน โดยมีเครือข่ายวิชาการเป็นแกนประสานกลาง เกิดการยกระดับศักยภาพของเครือข่ายในการใช้ข้อมูลความรู้เป็นฐานในการขับเคลื่อนงานสร้างเสริมสุขภาพ
#ช่วงที่_2 งาน #สมัชชาสุขภาพภาคใต้ ครั้งที่ 4 – 7 ช่วง พ.ศ. 2552 – 2556 ใช้ชื่องานสมัชชาสุขภาพภาคใต้ จากเวทีโชว์แชร์เชื่อมสู่กระบวนการพัฒนานโยบายสาธารณะ ใช้เครื่องมือ พรบ.สุขภาพแห่งชาติ ให้เครือข่ายทั้งภาครัฐ ภาคชุมชน ภาควิชาการ ได้มาร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในการจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบาย เกิดเครือข่ายสมัชชาสุขภาพใน 14 จังหวัดภาคใต้ร่วมกับกับเครือข่ายสร้างเสริมสุขภาพภาคใต้ แต่ละจังหวัดมีการกำหนดประเด็นสำคัญเป็นวาระและกำหนดวาระของภาคใต้ ได้ร่วมกันวางทิศทาง ร่วมออกแบบกระบวนการ เชื่อมประสานกับการขับเคลื่อนกระบวนการนโยบายสาธารณะ
#ช่วงที่_3 งานสร้างสุขภาคใต้ ครั้งที่ 8 – 9 ช่วง พ.ศ.2558 - 2559 ได้ออกแบบกลไกและทิศทางการทำงานร่วมกันของเครือข่ายสุขภาพภาคใต้ในการ #ขับเคลื่อนสุขภาวะของคนใต้ จนตกผลึกร่วมกันที่จะขับเคลื่อนให้เกิดความยั่งยืน ต้องทำให้เกิดภาคใต้แห่งความสุขจึงได้ร่วมกันกำหนดวาระสร้างสุขของภาคใต้ 4 ประเด็น คือ ความมั่นคงทางสุขภาพ ความมั่นคงทางมนุษย์ ความมั่นคงทางอาหาร และความมั่นคงทางทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และยกระดับงานขับเคลื่อนงานในพื้นที่ไปสู่การพัฒนาเป็นข้อเสนอเชิงนโยบาย
ช่วงที่ 4 งานสร้างสุขภาคใต้ร่วมกับงานสมัชชาสุขภาพภาคใต้ ครั้งที่ 10 – 13 ช่วง พ.ศ.2561 – 2566 มุ่งเน้น #การขับเคลื่อนงานของภาคีสุขภาวะในภาคใต้ ให้เกิด “ความเป็นเครือข่ายสุขภาวะ” โดยใช้กลไกการขับเคลื่อนงานในพื้นที่ เน้นการนำข้อเสนอเชิงนโยบายที่ได้จากงานสร้างสุขในแต่ละครั้ง ไปขับเคลื่อนเพื่อสร้างกลไกสานพลังและขยายเครือข่ายการทำงานให้เพิ่มขึ้น และสร้างรูปธรรมความสำเร็จจากการขับเคลื่อนข้อเสนอเชิงนโยบาย โดยใช้เครื่องมือและกระบวนการนโยบายสาธารณะในการประสาน เชื่อมสานพลัง และยกระดับการทำงานเชิงประเด็น เชิงพื้นที่และเครือข่าย การติดตามผลการขับเคลื่อนข้อเสนอ และการผลักดันข้อเสนอเชิงนโยบายสู่การปฏิบัติการโดยหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
สรุปผลการดำเนินงานที่ผ่านมา
1. #เกิดกลไกการขับเคลื่อน 3 ภาคส่วน ได้แก่
1) #กลไกปฏิบัติการระดับพื้นที่ ได้แก่ แกนนำเครือข่ายที่ขับเคลื่อนงานเชิงประเด็นร่วมกับภาคีเครือข่ายต่าง ๆ ในการแก้ไขปัญหาสุขภาวะในระดับพื้นที่ เช่น เครือข่ายเกษตรกรรมภาคใต้ คณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ (พชอ.) สมัชชาสุขภาพจังหวัด เครือข่ายท่องเที่ยวโดยชุมชนภาคใต้ เครือข่ายเยาวชน
2) #กลไกภาควิชาการ มีบทบาทสนับสนุนการขับเคลื่อนและยกระดับผลการขับเคลื่อนเป็นชุดความรู้ต่าง ๆ พัฒนาเป็นข้อเสนอเชิงนโยบาย และ
3) #กลไกระดับนโยบาย ได้แก่ หน่วยงานภาครัฐ ท้องถิ่น และองค์กรระดับนโยบาย ให้การสนับสนุนการนำผลที่เกิดขึ้นพัฒนาไปสู่แผนงาน โครงการต่าง ๆ และบรรจุเข้าเป็นแผนของหน่วยงานเพื่อให้เกิดการขับเคลื่อนอย่างเป็นรูปธรรม
2. #เกิดภาคีเครือข่ายเชิงประเด็น จำนวน 12 ประเด็น ได้แก่ เครือข่ายเกษตรและอาหารภาคใต้ เครือข่ายเยาวชน เครือข่ายผู้สูงอายุ เครือข่ายลดปัจจัยเสี่ยงเหล้าบุหรี่สารเสพติด เครือข่ายภัยพิบัติภาคใต้ เครือข่ายการท่องเที่ยวโดยชุมชนภาคใต้ เครือข่ายการจัดการขยะ เครือข่ายกลไกกองทุนตำบล เครือข่ายการแพทย์พหุวัฒธรรม เครือข่ายชุมชนน่าอยู่ เครือข่ายตำบลจัดการตนเอง และเครือข่ายสื่อสร้างสุขภาคใต้ ในระดับจังหวัดมีเครือข่ายเกิดขึ้น 137 เครือข่ายกระจายใน 14 จังหวัดภาคใต้ มีการเชื่อมร้อยกระบวนการทำงานร่วมกับทีมแกนนำในพื้นที่และหน่วยงานภาครัฐ สถาบันการศึกษาในจังหวัด และแกนนำในพื้นที่
3. #เกิดข้อเสนอเชิงนโยบายในระดับภาคใต้ 4 ประเด็น และรูปธรรมความสำเร็จ คือ
- ประเด็นความมั่นคงทางอาหาร ขับเคลื่อนข้อเสนอเชิงนโยบายใน 2 เรื่อง คือ
1) การขับเคลื่อนเกษตรกรรมยั่งยืน วนเกษตร และสวนยางยั่งยืนในพื้นที่ภาคใต้ โดยเครือข่ายเกษตรกรรมและอาหารเพื่อสุขภาพภาคใต้ กระบวนการขับเคลื่อน 3 กลไก คือ กลไกภาคีหลักระดับปฏิบัติการในพื้นที่สร้างพื้นที่ต้นแบบการทำเกษตรผสมผสานในสวนยาง จำนวน 20 แปลง ในจังหวัดชุมพรและระนอง กลไกระดับวิชาการสนับสนุนความรู้ จัดทำชุดความรู้ด้านเกษตรผสมผสานในสวนยาง และกลไกระดับนโยบายร่วมกับ กยท.และ สปก. เพิ่มขึ้น
2) การยกระดับพื้นที่เป็นชุมชนสีเขียวเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนด้านความมั่นคงทางอาหาร จำนวน 5 รูปแบบ คือ ชุมชนเกษตรกรรมยั่งยืน ชุมชนลุ่มน้ำสีเขียว ชุมชนเกษตรอัตลักษณ์ ชุมชนประมงยั่งยืน และชุมชนท่องเที่ยวสีเขียว มีพื้นที่นำร่องในภาคใต้ 21 พื้นที่
- ประเด็นความมั่นคงทางสุขภาพ มีข้อเสนอเชิงนโยบาย เรื่อง กองทุนส่งเสริมสุขภาวะระดับจังหวัด และคณะกรรมการสุขภาวะระดับจังหวัด นำร่องขับเคลื่อนในจังหวัดสุราษฎร์ธานี และภูเก็ต เพื่อบูรณาการกลไกและแหล่งทุนต่าง ๆ ในระดับจังหวัดให้เกิดการทำงานแก้ไขปัญหาปัจจัยเสี่ยงทางสุขภาพ
- ประเด็นความมั่นคงทางมนุษย์ ขับเคลื่อนเรื่องการเตรียมรองรับสังคมสูงวัย โดยให้ความสำคัญกับกลุ่มวัย ตั้งแต่วัยเด็ก 0-5 ปี วัยเรียน-วัยรุ่น 6 – 20 ปี วัยทำงาน 21 – 59 ปี และวัยผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไป เกิดแผนการเตรียมรองรับสังคมสูงวัยจึงประกอบไปด้วย 5 ด้าน คือ สุขภาพดี เศรษฐกิจมีเงินออม สภาพแวดล้อมปลอดภัย สังคมเข้าถึงสิทธิสวัสดิการ และสื่อสารเทคโนโลยีทันโลก
- ประเด็นความมั่นคงทางทรัพยากรธรรมชาติ ได้ขับเคลื่อนข้อเสนอเชิงนโยบายในประเด็น “พื้นที่พิเศษการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนเพื่อการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน นำร่องในพื้นที่ ตำบลศาลาด่านโมเดล อำเภอเกาะลันตา จังหวัดกระบี่ และมะรุ่ยแห่งความสุข ตำบลมะรุ่ย อำเภอทับปุด จังหวัดพังงา เกิดเป็นแผนการจัดการทรัพยากรและบูรณาการกลไกของภาคีหน่วยงานต่าง ๆ ในระดับตำบลและอำเภอ และในข้อเสนอการจัดการภัยพิบัติโดยชุมชนท้องถิ่นภาคใต้ ได้นำเสนอต่อคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (คสช.) และผลักดันเข้าสู่คณะรัฐมนตรี เพื่อให้ข้อเสนอถูกนำไปขับเคลื่อนโดยหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
ปัจจุบันมีภาคีเครือข่ายสร้างสุขภาคใต้ที่เข้าร่วมกระบวนการสานพลังขับเคลื่อนเชิงนโยบายมาตั้งแต่ครั้งที่ 9 - 13 จำนวน 4,027 คน แยกเป็นภาคีเครือข่ายประเด็นความมั่นคงทางอาหาร 778 คน เครือข่ายประเด็นความมั่นคงทางสุขภาพ 1,126 คน เครือข่ายประเด็นความมั่นคงทางมนุษย์ 1,266 คน และเครือข่ายประเด็นความมั่นคงทางทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม จำนวน 857 คน เครือข่ายทั้ง 4 ประเด็นกระจายใน 14 จังหวัดภาคใต้ และยังแยกออกเป็นเครือข่ายประเภทภาครัฐ 48 คน นักวิชาการ 149 คน แกนนำขับเคลื่อน 189 คน องค์กรนโยบาย 48 คน ผู้ร่วมดำเนินงานในพื้นที่ 3,516 คน และทีมสื่อสาร 77 คน
สำหรับงานสร้างสุขภาคใต้ ครั้งที่ 14 ประจำปี 2568 ใช้ชื่อว่า “20 ปี ปลุกพลังวิถีถิ่นใต้ สู่ สุขภาวะแห่งอนาคต” ซึ่งก้าวเข้าสู่ปีที่ 20 ของการจัดงานสร้างสุขภาคใต้ ได้นิยามให้ “งานสร้างสุขภาคใต้ เป็น พื้นที่กลางของเครือข่ายที่มีอุดมการณ์ร่วม ในการสร้างให้คนใต้ กินดี อยู่ดี มีความสุข มีสิ่งแวดล้อมดี และสร้างอำนาจร่วมในการจัดการตนเอง ภายใต้ตัวชี้วัดการขับเคลื่อน 4 ด้าน คือ เศรษฐกิจ สังคม สุขภาพ ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มีเป้าหมายการขับเคลื่อนงานที่สำคัญต้องสร้างเครือข่ายที่มีอุดมการณ์ร่วมในการจัดการตนเองของคนใต้ รูปธรรมความสำเร็จจากการขับเคลื่อนข้อเสนอเชิงนโยบาย และ การผลักดันข้อเสนอเชิงนโยบายสู่องค์กรหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง มีนโยบายการขับเคลื่อนและผลักดัน 4 ประเด็น คือ
1) ประเด็นความมั่นคงทางสุขภาพ การขับเคลื่อนประเด็นบุหรี่ โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง และปัญหาสุขภาพจิต
2) ประเด็นความมั่นคงทางมนุษย์ สานพลัง 5 ดี สู่วิถีความสุขคนใต้ : เรียนดี ดูแลดี เศรษฐกิจดี ที่อยู่อาศัยดี สังคมดี
3) ประเด็นความมั่นคงทางอาหาร ระบบเกษตรและอาหารที่ยั่งยืนเพื่อสุขภาวะของคนใต้ และ
4) ประเด็นความมั่นคงทางทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ดุลยภาพทรัพยากรจากภูผา สู่ มหานที เพื่อภาคใต้แห่งความสุข
ผู้เข้าร่วมงานสร้างสุขภาคใต้ ครั้งที่ 14 ประจำปี 2568 ประกอบด้วย ภาคีเครือข่าย 4 ประเด็นภาคใต้ เครือข่าย 14 จังหวัดภาคใต้ เครือข่ายเยาวชนในภาคใต้ เครือข่ายสื่อสร้างสุขภาคใต้ หน่วยงานภาครัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น นักวิชาการ และผู้สนใจทั่วไป จำนวน 1,000 คน ในการนี้ กระผมจึงขอเรียนเชิญภาคีเครือข่ายทุกท่านได้เข้าร่วมกระบวนการเวทีสาธารณะทั้ง 4 ประเด็นในช่วงบ่าย เพื่อสร้างให้เกิดกลไกการติดตามและขับเคลื่อนข้อเสนอเชิงนโยบายไปสู่การปฏิบัติการทั้งในระดับพื้นที่และเชิงประเด็น
๑๙ สิงหา ๖๘ ๑๔๓๘ น
มอ ตรัง
https://www.facebook.com/photo/?fbid=1880286429533137&set=pcb.1880286686199778
